Αγιωργίτικο

Η πιο γνωστή, πολυσυζητημένη και ισορροπημένη αμπελουργική περιοχή της Πελοποννήσου είναι αναμφισβήτητα η Νεμέα. Είκοσι δύο χιλιάδες στρέμματα αποτελούν τη ζώνη «ΟΠΑΠ Νεμέα» και δεκαέξι συνολικά κοινότητες του Νομού Κορινθίας και Αργολίδας: Κεφαλάρι (750 μ.), Μπογικάς, Τιτάνη, Καστράκι, Ασπρόκαμπος (750 μ.), Δάφνη (450 μ.), Ψάρι (650 μ.), Πετρί, Αηδόνια, Κούτσι (450 μ.), Γαλατάς, Λεόντιο, Νεμέα (300 μ.), Αρχαίες Κλεωνές (300 μ.), Γυμνό (300 μ.), Μαλαντρένι (300 μ.).

Η Νεμέα ταυτίζεται με τον αρχαίο Φλιούντα, όπου παραγόταν ο Φλιάσιος Οίνος, το «βασιλικό κρασί» που εικάζεται ότι έπινε ο Αγαμέμνονας στα ανάκτορα των Μυκηνών. Οι αμπελώνες του Φλιούντα κατά κάποιον παράδοξο τρόπο επέζησαν της οθωμανικής κατοχής, ενώ η πόλη καταστράφηκε περίπου το 1460. Το 1820 όμως ανακαλύπτουμε σε γραπτά ξένων περιηγητών τον Aγιο Γεώργιο, χωριό σε μικρή απόσταση από την αρχαία πόλη που κρατάει στα χέρια του την οινοπαραγωγή της περιοχής. Να, λοιπόν, πώς προέκυψε το όνομα Αγιωργίτικο για μία από τις πιο γνωστές, πολύμορφες και «εύπλαστες» ελληνικές κόκκινες ποικιλίες.
Κλίμα και καλλιέργεια

¤ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ
Ονομασία: Αγιωργίτικο, Μαύρο Νεμέας, Νεμεάτικο, "Το Αίμα του Ηρακλή".

Φυτό: εύρρωστο, πολύ παραγωγικό. Σταφύλι: σκούρο κόκκινο, πυκνό τσαμπί με μεσαίου μεγέθους ρόγες.

Περιοχή καλλιέργειας: νομός Κορινθίας. Κυρίως στη Νεμέα, όπου υπάρχει η ζώνη παραγωγής κρασιών ΟΠΑΠ ΝΕΜΕΑ. Σποραδικά σε πολλούς ακόμα νομούς της Πελοποννήσου και της υπόλοιπης Ελλάδας.
Αμπελοτόπια: ο αμπελώνας της Νεμέας - 22.000 στρέμματα.
Υψόμετρο: από 250 - 800

Τρύγος: τέλη Σεπτεμβρίου, αρχές Οκτωβρίου.

Κρασί: ανάλογα με την περιοχή και το υψόμετρο που καλλιεργείται μπορεί να παράγει κρασιά γλυκά ερυθρά ενδιαφέροντα, υψηλόβαθμα ξηρά ερυθρά παλαίωσης με πλούσιο αρωματικό χαρακτήρα, ερυθρά ξηρά ελαφρά άμεσης κατανάλωσης, ξηρά ροζέ.

Το κλίμα στις περιοχές όπου καλλιεργείται το Αγιωργίτικο είναι από υπόξηρο έως ύφυγρο με ετήσιο μέσο όρο βροχοπτώσεων 700 - 800 χιλιοστά, ενώ η μέση θερμοκρασία κυμαίνεται από 16 - 18 βαθμούς Κελσίου. Τα εδάφη είναι αργιλοπηλώδη, βαθιά, με καλή στράγγιση και γονιμότητα, ενώ η περιεκτικότητα σε ανθρακικό ασβέστιο ποικίλλει. (Το ανθρακικό ασβέστιο είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες για την επιλογή υποκειμένου ανθεκτικού στη χλώρωση του σιδήρου καθώς επίσης και στη φυλλοξήρα, όταν πρόκειται για εγκατάσταση νέου αμπελώνα, η αναμπέλωση.) Επίσης, το υψηλό ηλιοθερμικό δυναμικό της περιοχής, σε συνδυασμό με τα διαφορετικά κατά τόπους μικροκλίματα δημιουργούν ευνοϊκές προϋποθέσεις και δυνατότητες για εξαιρετικής ποιότητας πρώτη ύλη.

Σήμερα, με την ιλιγγιώδη τεχνολογική ανάπτυξη που επικρατεί, το Αγιωργίτικο ως ποικιλία αμπέλου έχει γίνει αποδέκτης πολλών νέων καλλιεργητικών μεθόδων αλλά και οινοποίησης. Είναι γενικώς αποδεκτό, όπως ισχύει άλλωστε και για τις περισσότερες ποικιλίες, ότι οι αποδόσεις των αμπελιών πρέπει να κυμαίνονται μεταξύ 700 - 800 κιλών ανά στρέμμα.

Διαφορετικά σχήματα καλλιέργειας απαντώνται όπως το γραμμικό, το παραδοσιακό κυπελλοειδές, το κυπελλοειδές ανεπτυγμένο ανά πάσσαλο και πάνω σε αυτά τα σχήματα λαμβάνουν χώρα οι επεμβάσεις διαμόρφωσης όπως στην ποσότητα της φυλλικής επιφάνειας (τετραγωνικά μέτρα/στρέμμα), η διαμόρφωση του φορτίου όσον αφορά τον καρπό, ο λεγόμενος πράσινος τρύγος και πολλά άλλα. Βέβαια, τόσο η ποιότητα του σταφυλιού, και ως επακόλουθο αυτή του κρασιού, θα υποβαθμιστούν αν ακολουθηθούν καλλιεργητικές μέθοδοι που στόχο έχουν την αύξηση της παραγωγής και όχι τη βελτίωση της ποιότητας (υπερβολικό πότισμα, υπερλίπανση κ.λπ.).

Εκτός όμως όλων των παραπάνω σημαντικός παράγοντας, όχι μόνο για την ποιότητα της πρώτης ύλης αλλά και για το τελικό προϊόν, είναι το υψόμετρο που έχει άμεση σχέση με την πορεία ωρίμασης των σταφυλιών. Eτσι, από μελέτες που έχουν γίνει, έχει αποδειχτεί ότι σε υψόμετρο από 250 - 300 μέτρα έχουμε τη γρηγορότερη ωρίμαση με διαμόρφωση υψηλότερου αλκοολικού τίτλου, ενώ σε μεγαλύτερο υψόμετρο η ωρίμαση γίνεται πιο αργά και με αλκοολικό τίτλο χαμηλότερο.

Oλα τα παραπάνω παίζουν ρόλο ως προς τους οργανοληπτικούς χαρακτήρες του τελικού προϊόντος. Δίνουν, δηλαδή, τη δυνατότητα παραγωγής κρασιών που είναι πιο «μαλακά» ως προς τις τανίνες, με έντονο ρουμπινί χρώμα, χωρίς σκληρότητα (η οποία προκαλείται από τις τανίνες των κουκουτσιών), βελούδινα και αρωματικά χαρακτηριστικά.

Ποια είναι τα «χαρίσματα» που το κάνουν να ξεχωρίζει;
Πώς όμως αναγνωρίζουμε ένα τσαμπί Αγιωργίτικου ανάμεσα σε όλες τις ποικιλίες; Κατ' αρχάς είναι μικρό ή μεσαίο σε μέγεθος, το σχήμα του είναι κυλινδροκωνικό, πυκνόρρωγο και πολλές φορές με ένα μικρό πτερύγιο.
Η ρώγα είναι σφαιρική, μικρή, με κυανομέλαν χρώμα, με αρκετό χυμό και πλούσια σε φαινολικά χαρακτηριστικά. Το βάρος του τσαμπιού είναι γύρω στα 375 γραμμάρια. Τα κρασιά που παράγονται από Αγιωργίτικο μπορούν να είναι: ερυθρά φρέσκα, ροζέ, ερυθρά μικρής ή μεγάλης παλαίωσης και, τώρα τελευταία, γλυκά ερυθρά.

Γενικά οι «Νεμέες» χαρακτηρίζονται από μαλακές τανίνες, έντονα ερυθρό χρώμα με καστανές και βιολετί ανταύγειες, ισορροπημένα ως προς την οξύτητα, με έντονο άρωμα κόκκινων φρούτων του δάσους (κεράσια, βατόμουρα), καθώς και πλούσια άλλα χαρακτηριστικά που προέρχονται από το βαρέλι και το χρόνο παλαίωσης. Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι για να φέρει ένα κρασί της συγκεκριμένης περιοχής την ένδειξη ΟΠΑΠ Νεμέας πρέπει να έχει υποστεί παλαίωση σε δρύινα βαρέλια για τουλάχιστον ένα χρόνο.

Βελούδινο, ντελικάτο, πολλές φορές «παιχνιδιάρικο», το Αγιωργίτικο γίνεται αποδεκτό από την πλειοψηφία των καταναλωτών, ειδικών και μη. Και μάλιστα, λόγω της βελούδινης γεύσης και της μαλακότητας που το χαρακτηρίζουν, έχει περισσότερο απ' όλα τα άλλα κόκκινα κρασιά οπαδούς στο γυναικείο πληθυσμό.
Ανάλογα με το πώς θα μεταχειριστείς μια Νεμέα θα είναι και η ποιότητα του κρασιού που θα προκύψει. Αυτό είναι πια συνείδηση όλων. Eτσι, όσο η αμπελουργία «συντάσσεται» στη φιλοσοφία του ποιοτικού προϊόντος τόσο καλύτερες Νεμέες θα απολαμβάνουμε. Πρέπει όμως, επίσης, να τονίσουμε ότι ένα κρασί από Αγιωργίτικο, ανεξάρτητα από το αν είναι ΟΠΑΠ Νεμέα ή όχι, διαμορφώνει το χαρακτήρα του ανάλογα με το αμπελοτόπι, το περιβάλλον του «σπιτιού» του δηλαδή. Το υψόμετρο παίζει καθοριστικό ρόλο στον αλκοολικό βαθμό, την οξύτητα, τις τανίνες, το χρώμα και τα αρώματα. Γι' αυτό στη μικρή «Βουργουνδία» της Νεμέας θα δοκιμάσουμε πολλές διαφορετικές εκφράσεις Αγιωργίτικου, που η κάθε μία απευθύνεται στο δικό της κοινό, στη δική της ώρα κατανάλωσης.

Η απήχηση του Αγιωργίτικου στο καταναλωτικό κοινό δημιούργησε ένα μεγάλο ρεύμα κατασκευής οινοποιείων που η ηλικία τους κυμαίνεται από αρκετές δεκαετίες έως και ελάχιστα χρόνια. Τα κρασιά που παράγουν, αντιπροσωπεύουν όλα τα αμπελοτόπια της Νεμέας. Δυστυχώς, πολλούς μικρούς παραγωγούς είναι δύσκολο να τους ανακαλύψεις στα μεγάλα αστικά κέντρα. Υπάρχει όμως πάντα η λύση μιας επίσκεψης στην ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περιοχή, Εκεί, στις τοπικές ταβέρνες, θα βρείτε κυρίως τις μικρές παραγωγές.
Τα οινοποιεία της Νεμέας και τα ΟΠΑΠ κρασιά τους
Αμπελώνες Παπαϊωάννου: Κτήμα Παπαϊωάννου, Παλαιά Κλήματα, Μικροκλίμα
Γαία Οινοποιητική: Κτήμα Γαίας, Αγιωργίτικο
Κατώγι- Στροφιλιά: Αγιωργίτικο
Κτήμα Αϊβαλή: Μονοπάτι, Νεμέα
Κτήμα Βασιλείου: Νεμέα
Κτήμα Λαντίδη: Νεμέα
Παρπαρούσης: Οινάρι, Reserve
Κτήμα Παλυβού: Κτήμα Παλυβού
Κτήμα Ρεπάνη: Νεμέα
Κτήμα Σκούρα: Νεμέα grande cuvee, Αγιωργίτικο Νεμέα
Κτήμα Χαρλαύτη: Αργιλος γη, Grande Reserve
Οινοποιείο Λαυκιώτη: Αγιώνυμο, Αγιωργίτικο
Οινοποιεία Λαφαζάνη: Νεμέα
Σεμέλη: Ορεινός Ηλιος
Κτήμα Δρυόπη: Κτήμα Δρυόπη, Δρυόπη Νεμέα
Οινοποιείο Συνεταιρισμού Νεμέας: Νεμέα Reserve, Νεμέα Special, Νεμέα, Νεμέα ημίγλυκος
Αμπελώνες Ζαχαριά: Nεμέα
Νασιάκος: Νεμέα
Οινοποιία Ράπτη: Νεμέα
Κτήμα Πυργάκη: Νεμέα
Κτήμα Νικολάου: Κτήμα Νικολάου
Κτήμα Γκόφα: Νεμέα
Κτήμα Μητραβέλα: Νεμέα
Οινοποιία Ζαφείρη: Νεμέα
Οινοποιείο Πέππα: Νεμέα
Κτήμα Μπίζιος: Νεμέα
ΙΝΟ: Αγιωργίτικο
Μπουτάρης Οινοποιητική: Νεμέα
Τσάνταλης: Αγιωργίτικο

Πηγή: Οινοχόος

Ημ/νία: Δεκέμβριος 2005